KIA Veiligheid KIA Veiligheid

Actieagenda AI & Data

Met de actieagenda AI & Data zet Nederland zet vol in op de ontwikkeling van een AI-, data- en cloudindustrie die draait op FairTech-principes en federatieve data- en cloudoplossingen. De razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van AI- en data bieden enorme kansen om het verdienvermogen van Nederland te versterken. Tegelijkertijd hebben niet-Europese spelers momenteel een dominante positie, wat vragen oproept over soevereiniteit en autonomie. Deze actieagenda speelt hierop in met concrete voorstellen om kansen voor economie en samenleving te benutten, Europese alternatieven te ontwikkelen en de technologische slagkracht van Nederland te versterken. Zo richten we ons op een toekomstbestendige AI, data- en cloudsector waarin innovatie, vertrouwen en autonomie centraal staan.

Download

Download hier de volledige actieagenda in pdf:

In plaats van te concurreren met huidige niet-Europese aanbieders, stelt de Actieagenda voor te investeren in een alternatief: Inzetten op FairTech-oplossingen, federatieve ecosystemen, interoperabele cloudoplossingen en sectorspecifieke foundationmodellen. Alleen zo bouwt Nederland een duurzame en onderscheidende positie op technologiegebied op.

Dit vraagt om het versterken van de infrastructuur door te investeren in talent, datastandaarden, cloudtechnologie en rekenkracht. Daarnaast door een eigen AI, data en cloudindustrie te bouwen, met Europese alternatieven. Dit leidt samen tot transitites in deze sectoren, die zo hun verdienvermogen vergroten. Deze drie niveaus worden samengebracht in vier innovatieprogramma’s, die de bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de AI & dataindustrie.

Innovatieprogramma's

Binnen de Actieagenda AI & Data zijn vier innovatieprogramma’s uitgewerkt die samen de ontwikkeling van een toekomstbestendige AI-, data- en cloudindustrie ondersteunen. Deze programma’s richten zich op GPT-EU, domeinspecifieke foundation-modellen, Data & Cloud-infrastructuur en neuromorphic computing. Hieronder lees je meer over de specifieke inhoud van elk innovatieprogramma.

Innovatieprogramma 1: Europees Fair Tech Large Language Model op basis van GPT-NL

Dit innovatieprogramma richt zich op de ontwikkeling van een Europees Fair Tech large language model (LLM), voortbouwend op GPT-NL. GPT-NL is een generiek Nederlands taalmodel dat voldoet aan de principes van AI Fair Tech: transparant, ethisch toetsbaar, en ontwikkeld in lijn met Europese normen en waarden. Het vormt daarmee een sterk uitgangspunt voor responsible AI in Europa. Daarmee is GPT-NL een perfecte basis voor een Europees model, aangeduid als GPT-EU.

Het innovatieprogramma rond GPT-EU brengt de belangrijkste thema’s uit de NTS Actieagenda AI, Data en Cloud samen. Het programma omvat technologieontwikkeling op het gebied van LLM’s en AI FairTech, investeringen in infrastructuur zoals data-infrastructuur en een AI-fabriek, en toepassingsgericht onderzoek dat bijdraagt aan de versterking van het Nederlandse industriebeleid.

De maatschappelijke impact van GPT-EU is groot. Het model kan worden ingezet voor onder meer gepersonaliseerde zorg, energie-optimalisatie, cyberveiligheid en taalgebaseerde besluitvorming binnen publieke diensten. Daarbij ligt de prioriteit bij toepassingen in sectoren waarin wordt gewerkt met gevoelige data.

Binnen dit innovatieprogramma werken diverse partners samen. Naast TNO zijn mediabedrijven belangrijke betrokkenen. Andere deelnemende organisaties zijn onder meer De Nederlandsche Bank (DNB), de Rechtspraak en de Nationale Bibliotheek. Voor de ontwikkeling van een Europees model worden vergelijkbare partners gezocht in andere landen. Daarnaast worden partijen betrokken die de uitrol op Europese schaal mogelijk maken.

Innovatieprogramma 2: Domein-specifieke foundation-modellen

Dit programma is gericht op het bouwen van sectorspecifieke foundation-modellen die verder gaan dan generieke taalmodellen. Deze AI-systemen combineren domeinkennis, data en wetenschappelijke inzichten om complexe analyses en voorspellingen mogelijk te maken. Denk aan modellen voor energienetwerken of cyberveiligheid die ingenieurs, onderzoekers en beleidsmakers ondersteunen bij betere beslissingen.

De voordelen zijn duidelijk: sneller innoveren, schaalbare en betrouwbare toepassingen, én internationale aantrekkingskracht van AI-talent. Het programma verbindt wetenschap, bedrijfsleven en beleid binnen de Actieagenda AI & Data en versterkt zo het industriebeleid.

Innovatieprogramma 3: Data & Cloud

Om onze autonomie en soevereiniteit te waarborgen bouwt het programma Data & Cloud aan een nationale data- en cloudinfrastructuur. Daarbij staan vier actielijnen centraal:

  • Data: de ontwikkeling van federatieve oplossingen en interoperabiliteit voor een nationale data-infrastructuur

  • Digitale Product Paspoorten (DPP’s): het stimuleren van sectoroverstijgende paspoorten en hun doorontwikkeling

  • Digitale Identiteit: het versterken van privacy en bescherming van digitale identiteiten

  • Cloud: het bevorderen van autonome, interoperabele cloudoplossingen in een federatief ecosysteem

Het programma sluit aan bij bestaande publiek-private samenwerkingen, waaronder CoE-DSC, Health-RI, BDI, DMI en NDS, en verbindt internationale initiatieven zoals Gaia-X, IDSA en Europese IPCEI-projecten. De Dutch Cloud Community speelt een belangrijke rol als aanjager binnen dit ecosysteem.

Innovatieprogramma 4: Neuromorphic computing

Dit programma richt zich op de ontwikkeling van neuromorphic computing als fundamenteel nieuw rekenparadigma voor AI. Neuromorphic chips maken AI-processen tot duizend keer energiezuiniger en voeren berekeningen direct bij de sensor uit. Zo worden complexe dataproblemen sneller en preciezer opgelost.

Het programma speelt in op de fysieke en energetische grenzen waar conventionele CPU’s en GPU’s tegenaan lopen. Neuromorphic computing biedt hiervoor een alternatief, dat cruciaal is voor real-time besluitvorming en lokale gegevensverwerking.

Nederland zet binnen dit programma in op het als een van de eersten bouwen van een complete neuromorfische superstack. Daarmee versterken we onze nationale kennisbasis en werken we aan een strategische marktpositie in industrie, infrastructuur en AI.

Het programma wordt uitgevoerd door een breed consortium onder leiding van Digital Holland. Hierin werken bedrijven zoals Innatera, OPT-NET, Axelera AI, en HourSec samen met onderzoeksinstellingen, waaronder SURF, TNO, CogniGron, Radboud Universiteit, Universiteit Twente, TU Delft, TU Eindhoven, Imec en CWI. Ook worden eindgebruikers uit diverse sectoren actief betrokken.